چه هورمونی باعث چاقی می شود؟

2 1,894

اگر سن شما بیشتر از ۵۰ سال است و دور کمرتان شش سانتی متر بیشتر از دوران ۲۰ یا ۳۰ سالگیتان است می توان همچین استدلالی را برای چاقی شکمی شما بیان کرد: استعداد ژنتیکی، نشستن بیش از حد و یا بی تحرکی. اما برخی دیدگاه ها نظریه دیگری دارد: عدم تعادل هورمونی.

برای بررسی اینکه بدانیم آیا هورمون ها با سلول های چربی ارتباط دارند یا نه، ابتدا باید با عملکرد هورمون ها آشنا شوید. این پیام رسان های شیمیایی که توسط بدن ما ساخته می شوند دارای تأثیرات گسترده ای هستند از جمله: کنترل رشد، ایجاد اندام های جنسی، کنترل سطح قند خون، تأثیر بر وزن بدن، چربی بدن و توده عضلانی.

سطح برخی از هورمون ها با افزایش سن تغییر می کند و گاهی اوقات می تواند باعث افزایش وزن شود، اما برای اکثر افرادی که اضافه وزن دارند یا چاق هستند، عامل اصلی می تواند هورمون ها نباشد. در این مقاله لیست کاملی از هورمون ها فراهم شده که ممکن است با افزایش سن چربی بدن شما را تحت تأثیر قرار دهند.

نقش هورمون ها در افزایش وزن ما

چاقی چیست؟

چاقی یک مشکل پزشکی مزمن (طولانی مدت) است که به ذخیره بیش از حد چربی در بدن گفته می شود. در علم تغذیه مفهومی به نام شاخص توده بدنی BMI داریم که فرمول ساده ای دارد و نحوه محاسبه آن بسیار آسان است، اما پاسخ آن، چیزهای بسیار زیاد و مهمی را به ما نشان می دهد. BMI از تقسیم وزن (کیلوگرم) بر مجذور قد(سانتی متر) افراد محاسبه می شود. برای اکثر افراد، هرچه BMI آنها بالاتر باشد، به این معنی است که چربی بیشتری در بدنشان است. اگر BMI بالای ۲۵ باشد، ممکن است فردی اضافه وزن داشته باشد و اگر BMI> ۳۰ باشد، نشانگر این است که فرد چاق است. برخی از بدنسازان و ورزشکاران از BMI بالایی برخوردارند، اما با توجه به میزان توده عضلانی این افراد چاق محسوب نمی شوند.

دلیل چاقی به وسیله ی هورمون ها

چرا چاقی نگران کننده است؟

حدود ۳۰-۴۰٪ یا بیش از ۲٫۱ میلیارد افراد بزرگسال دارای اضافه وزن یا چاق هستند. هم اضافه وزن و هم چاقی احتمال بروز عوارض جدی در سلامتی را افزایش می دهد. این مشکلات شامل دیابت، فشار خون بالا، بیماری های قلبی، سکته مغزی، بیماری کبد چرب، آپنه خواب، آرتروز، سنگ صفرا، کلسترول بالا، نقرس و انواع مختلف سرطان است. چاقی می تواند بسیاری از درمان های دارویی را سخت کند و منجر به افزایش ناتوانی در افراد شود حتی خطر مرگ زودرس را افزایش دهد. اضافه وزن با چاقی شکمی مرتبط است و می تواند بر سلامت روان و توانایی وی در درمان تأثیر بگذارد.

هورمون های سیری و گرسنگی

چه عواملی باعث چاقی می شود؟

مسئله چاقی بسیار پیچیده است و فقط با یک روش هایی ساده مانند داشتن اراده یا خود کنترلی حل نمی شود. به طور کلی، این امر ناشی از ترکیبی از زیاد غذا خوردن، کم شدن فعالیت بدنی و ژنتیک است. اضافه وزن یا چاقی زمانی ایجاد می شود که بدن کالری بیشتر از میزان سوزاندن بدن دریافت کند. با این حال، برخی از افراد به راحتی نسبت به دیگران وزن می گیرند.

یکی دیگر از دلایل احتمالی چاقی عدم تعادل هورمون ها است، مانند کم کاری تیروئید (تحت غده تیروئید فعال) یا سندرم کوشینگ. هر چند این موارد نادر است.

برخی از داروها ممکن است باعث افزایش وزن شوند، مانند داروهایی که برای درمان دیابت، بیماری های روانپزشکی، اختلالات عصبی یا بیماری های التهابی استفاده می شود. پزشک شما ممکن است بتواند داروی متفاوتی را پیشنهاد کند که تأثیر کمتری در افزایش وزن داشته باشد.

دانش ما از چاقی به سرعت در حال پیشرفت است. به عنوان مثال، ما اکنون می دانیم که سلولهای چربی، دستگاه گوارش و مغز هورمون های زیادی تولید می کنند که نقش مهمی در میزان خوردن، میزان انرژی (کالری) مصرفی و وزن شما دارند.

بیشتر بخوانید:

سیستم غدد درون ریز

سیستم غدد درون ریز شامل غدد ترشح کننده هورمون در جریان خون است. این هورمون ها پیام رسان های شیمیایی هستند که فرایندهای بدن را تنظیم می کنند. ترشح این هورمون ها توسط سیستم عصبی و همچنین سیستم ایمنی بدن که به بدن کمک می کند تا با استرس ها و شرایط دیگر کنار بیاید، تنظیم می شود.

در حالی که برخی از هورمون ها که در هنگام استرس ترشح می شوند با در دسترس قرار دادن انرژی ذخیره شده به بدن کمک می کنند تا برای شرایط اضطراری آماده شود، اما سایر هورمون ها به ذخیره انرژی بدن به صورت چربی کمک می کنند.

بنابراین ترشح بیش از حد هورمون ها یا کاهش آنها می تواند منجر به چاقی شود. علاوه بر این، چاقی همچنین می تواند منجر به تغییر در برخی از سطوح هورمون ها شود.

برخی از هورمون های مهم که باعث چاقی می شوند عبارتند از:

لپتین

لپتین متناسب با وزن بدن از سلولهای چربی آزاد می شود. این هورمون به مغز می رسد و به گیرنده های خود متصل می شود و در توانایی بدن برای استفاده و ذخیره انرژی نقش دارد.

با گذشت زمان منجر به کاهش اشتها و افزایش تولید گرما از انرژی ذخیره شده می شود که نهایتاً باعث کاهش اشتها می شود.

از آنجا که لپتین توسط سلولهای چربی تولید می شود، بنابراین سطح هورمون تولید شده در افراد چاق بیشتر از افراد با وزن عادی است با این وجود ترشح سطح بالای این هورمون در بدن افراد چاق به اثرات لپتین دیگر حساس نمی باشد و بنابراین اشتهای آنها کاهش نمی یابد. علت آن می تواند کمبود گیرنده های لپتین در این افراد باشد.

انسولین

انسولین هورمونی است که توسط لوزالمعده تولید می شود. این هورمون به تنظیم کربوهیدرات و متابولیسم چربی کمک می کند و باعث کاهش قند خون، بعد از غذا می شود. انسولین برای استفاده از انرژی موجود در گلوکز، باعث تحریک جذب گلوکز از خون توسط ماهیچه ها، کبد، چربی ها و بافت ها می شود.

تاثیر انسولین در چاقی

در افراد چاق، سیگنال های انسولین از بین می روند و با وجود مقادیر زیاد یا طبیعی انسولین، سطح گلوکز در خون افزایش می یابد. این اتفاق مقاومت به انسولین نامیده می شود. مقاومت به انسولین ویژگی مهم بیماری دیابت نوع ۲ و سندرم متابولیک است. برای مطالعه بیشتر درباره ارتباط انسولین با چاقی و لاغری مقاله هفت حیات را از دست ندهید.

هورمون رشد

هورمون رشد در مغز توسط غده هیپوفیز تولید می شود. این هورمون در دوران خردسالی به رشد کودک کمک می کند. هورمون رشد همچنین بر متابولیسم تمام مواد مغذی ذخیره شده در بدن تأثیر می گذارد. سطح هورمون رشد در افراد چاق کمتر از افراد عادی است. جدا از افزایش مصرف غذاهای پرکالری و کاهش ورزش و فعالیت بدنی، هورمون ها و ژن ها نیز در چاقی و اضافه وزن نقش دارند.

به طور گسترده ای چندین هورمون از جمله لپتین، انسولین، هورمون های جنسی و هورمون رشد برای نقش آنها در چاقی و افزایش وزن بدن مورد مطالعه قرار گرفته اند. این هورمون ها بر کنترل اشتها، متابولیسم، توزیع چربی بدن و افزایش ذخیره انرژی اضافی در غذا به عنوان چربی نقش دارند.

سطح هورمون رشد در افراد چاق کمتر از افراد عادی است بنابراین می توانند با تغییر در متابولیسم چربی ها، تجمع چربی بدن را افزایش دهند.

بیشتر بخوانید:

هورمون های تیروئید

این هورمون غده ای در جلو گردن و زیر حنجره است و هورمون هایی را ترشح می کند که عملکرد آن شامل تحریک رشد جنین، تنظیم ضربان قلب و دمای بدن و همچنین نحوه استفاده بدن از انرژی را تنظیم می کند.

غدع تیروئید و چاقی

اگر تیروئید پر کار دارید، یعنی غده شما بیش از حد فعال است و میزان زیادی هورمون ترشح می کند که متابولیسم بدنتان را بسیار بالا می برد و می تواند منجر به کاهش چشمگیر وزن شود. به نظر می رسد این وضعیت خیلی خوب باشد، اما این مسأله می تواند سلامت قلب، استخوان ها و چشم ها را در معرض خطر قرار دهد. بالعکس اگر تیروئید کم کار دارید، غده کم کار، هورمون کمی تولید می کند بنابراین سرعت متابولیسم را کند می کند.

خلاصه اگر جزء هرکدام از این موارد هستید با آزمایش خون و اندازه گیری میزان TSH برای تعیین وضعیت میزان هورمون های تیروئید و هورمون های تحریک کننده ی می توانید از وضعیت این هورمون ها در بدن خود مطلع شوید. با جواب آزمایش  TSH و تشخیص پزشک به شما دارو توصیه می کند. اما قرار نیست که دارو افزایش زیاد در وزن را معکوس کند، زیرا احتمالاً دلیل اصلی افزایش وزن شما می تواند پر کاری تیروئید نباشد.

هورمون های جنسی

توزیع چربی بدن توسط هورمون های استروژن و آندروژن (به ترتیب هورمون های جنسی زنانه و مردانه) تنظیم می شود. در حالی که استروژن توسط تخمدان ترشح می شود، آندروژن توسط بیضه ساخته و ترشح می شود.

در مردان و در زنانی ک به دوره یائسگی رسیده اند، محل اصلی تولید استروژن سلولهای چربی می شود. استروژن ها توزیع چربی را به قسمت پایین تنه بدن هدایت می کنند یا به بدن شکل گلابی می دهند. خطر تجمع چربی در قسمت پایین تنه مانند باسن و ران ها به مراتب خیلی کمتر است از چربی شکمی، که می تواند عامل ایجاد بیماری باشد.

این تغییرات در سطح هورمون های جنسی پس از یائسگی و در افراد چاق باعث تغییر توزیع چربی می شود. مردان مسن و زنان یائسه، برخلاف زنان در سن باروری، تمایل به افزایش ذخیره چربی در اطراف شکم (شکل سیب) دارند. این خطر ابتلا به بیماری در آنها را افزایش می دهد.

استروژن

بررسی اثر هورمون استروژن: یکی از اصلی ترین هورمون های جنسی در زنان است، این هورمون بلوغ در دختران است و باروری را تنظیم می کند. استروژن همچنین به محافظت از سیستم قلبی عروقی و استخوان ها کمک می کند و بر روحیه تأثیر گذار است.

ترشح استروژن و چاقی در زنان یائسه

استروژن می تواند بر تناسب اندام شما تأثیر بگذارد، چربی را در باسن و ران افزایش دهد. به همین دلیل، هنگامی که سطح استروژن با یائسگی کاهش می یابد، بدن زنان تمایل به ذخیره چربی احشایی بیشتری دارند که این چربی ها در لایه های عمیق شکم قرار گرفته اند. اما اینکه آیا یائسگی به طور کلی باعث افزایش وزن می شود، هنوز اثبات نشده است.

از آنجا که یائسگی یک مرحله طبیعی از زندگی است و بیماری نیست، معمولاً نیازی به درمان جایگزین هورمون نیست، مگر اینکه علائمی مانند گرفتگی و بی خوابی از کیفیت زندگی شما بکاهد. اما این زمانی است که باید در مورد تغذیه، کالری دریافتی و ورزش برای کاهش چربی های احشایی تحت کنترل قرار بگیرید. علاوه بر این، افزایش چربی خطر بیماری قلبی، دیابت نوع ۲ و سایر بیماری ها را افزایش می دهد.

تستوسترون

برسی اثر هورمون تستوسترون: این یک هورمون جنسی مردانه است که برای شروع بلوغ و باروری و تأثیر بر ترکیب بدن و میل جنسی از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین بر روحیه، سلامت قلب و عروق و موارد دیگر نیز تأثیر می گذارد.

تستوستورون و چاقی در مردان

تستوسترون عضله سازی را تحریک می کند و چربی بدن را کاهش می دهد. در مردان از سن ۲۰ یا ۳۰ سالگی به بعد، سطح این هورمون به طور طبیعی حدود ۵ تا ۱۰ درصد در هر دهه کاهش می یابد. آیا این افت باعث افزایش چربی بدن می شود؟ می توان گفت فقط کمی، اما تحقیقات قطعی در این مورد نشده است. با این حال، در هیپوگنادیسم (وضعیتی که بدن مردان نتواند تستوسترون لازم به اندازه کافی ترشح کند) با کاهش یافتن سطح تستوسترون در مردان همراه با علائمی مانند کاهش میل جنسی، افسردگی یا علائمی مانند کم خونی یا پوکی استخوان تشخیص داده می شود، در این وضعیت بدن مردان تمایل کمتری به عضله سازی دارند و بیشتر میل به ذخیره چربی بیشتر، به ویژه چربی احشایی دارند.

بنا بر نظر متخصصان پزشکی، اگر سطح تستوسترون شما طبیعی است، کاری به آن نداشته باشید. دریافت هورمون اضافی احتمالاً تغییری در ترکیب بدن ایجاد نمی کند و می تواند عوارض جانبی مضر مانند بزرگ شدن پروستات و افزایش کلسترول داشته باشد. اما اگر مبتلا به هیپوگنادیسم هستید، باید برای درمان با پزشک خود مشورت کنید.

علل چاقی هورمونی

چاقی یک مشکل پزشکی مزمن (طولانی مدت) است که بیش از حد چربی در بدن ذخیره می شود. علاوه بر عوامل ژنتیکی، محیطی، تغذیه ی نادرست و مصرف برخی از داروها، اختلال در هورمون‌های بدن هم یکی از علت‌های چاقی است. برخی از هورمون‌های مهم در چاقی عبارتند از: انسولین، لپتین، تیروئید، رشد و هورمون جنسی مانند استروژن و تستوسترون.

شواهدی وجود دارد که نشان می دهد تغییرات طولانی مدت در رفتار، مانند تغذیه سالم و ورزش منظم، می تواند دوباره به بدن آموزش دهد تا چربی های اضافی را از بین ببرد و آن را حفظ کند. مطالعات همچنین نشان داده است که کاهش وزن در نتیجه رژیم غذایی سالم و ورزش یا جراحی چاقی منجر به بهبود مقاومت به انسولین، کاهش التهاب و ایجاد تعادل در هورمون های چاقی می شود. کاهش وزن همچنین با کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی، سکته، دیابت نوع II و برخی سرطان ها همراه است.

ممکن است شما دوست داشته باشید
2 نظرات
  1. فاطمه می گوید

    ممنون بابت مقاله های مفیدتون واقعا🙏🏻

    1. تیم هفت حیات می گوید

      ممنون از همراهی شما دوست عزیز.

نظرات خود را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Call Now Button